Πέμπτη 20 Νοεμβρίου 2025 στις 18.30
Πορεία για την Ημέρα Μνήμης Τρανς Θυμάτων
«ΩΣ ΕΔΩ.
ΚΑΤΩ ΤΑ ΧΕΡΙΑ ΑΠΟ ΤΟ ΤΡΑΝΣ ΣΩΜΑ ΜΑΣ»
Κάθε χρόνο, στις 20 Νοεμβρίου, από το 1999 θυμόμαστε και τιμούμε τις ζωές που χάθηκαν. Η Rita Hester, μια μαύρη τρανς γυναίκα, δολοφονήθηκε στο σπίτι της στη Μασαχουσέτη το 1998. Η δολοφονία της, που έμεινε ατιμώρητη, συγκλόνισε την τρανς κοινότητα και αποτέλεσε την αφορμή για τη δημιουργία της Ημέρας Μνήμης Τρανς Θυμάτων. Από τότε, κάθε χρόνο, μετριόμαστε και είμαστε λιγότερα. Από τον Οκτώβριο του 2024 μέχρι σήμερα, 281 τρανς και φυλοδιαφορετικά άτομα δεν είναι μαζί μας. Χάνουμε τρανς ανθρώπους, που δολοφονήθηκαν λόγω τρανσφοβικού μίσους. Χάνουμε τρανς ανθρώπους, που δεν άντεξαν να ζουν σε μια κοινωνία που τους απορρίπτει, τα περιθωριοποιεί και τις πληγώνει καθημερινά.
Ακόμα είναι νωπές στις μνήμες μας οι αποτρόπαιες δολοφονίες ατόμων, που δεν χωρούσαν στα στενά όρια της ετεροκανονικότητας, όπως αυτές της Ζάκι, της Δημήτρης της Λέσβου και της Άννας, αλλά και πολλών ακόμα, που το όνομα τους δεν δημοσιεύτηκε ποτέ, αλλά καταγράφηκε ως ένα απλό νούμερο.
Ωστόσο, ακόμη και για όσα από εμάς κατάφεραν να επιβιώσουν, η καθημερινότητα παραμένει γεμάτη εμπόδια. Δίνουμε συνεχή μάχη για την ασφάλειά μας, για την εξασφάλιση εργασίας και στέγης, για την κάλυψη των βασικών βιοτικών μας αναγκών, ενώ η διαρκώς αυξανόμενη ακρίβεια καθιστά τον αγώνα για επιβίωση ακόμη πιο επώδυνο. Κινούμαστε σε έναν κόσμο που συχνά μας αγνοεί ή μας διώκει. Ερχόμαστε καθημερινά αντιμέτωπα με την τρανσφοβία και την ελάχιστη έως ανύπαρκτη πρόσβαση σε ήδη υποβαθμισμένες δημόσιες υπηρεσίες υγείας και φυλομετάβασης, οι οποίες όλο και περισσότερο ιδιωτικοποιούνται. Πολλές φορές αναγκαζόμαστε να επιδεικνύουμε ταυτότητες που δεν αντανακλούν το ποια είμαστε, καθώς η διαδικασία αλλαγής των εγγράφων μας είναι δαπανηρή και περίπλοκη, ενώ για ορισμένες ταυτότητες φύλου δεν υπάρχει καν νομική αναγνώριση (μη δυαδικές ταυτότητες).
Τα περιστατικά αυτά δεν συντελούνται σε κενό χρόνο. Πάνε χέρι-χέρι με τη συστημική βία που δεχόμαστε σε κάθε πτυχή της ζωής μας. Σε ένα σύστημα που αγωνιά να ξεπεράσει την κρίση του σπέρνοντας πολέμους, αυταρχισμό και στυγνή εκμετάλλευση των καταπιεσμένων, η πατριαρχία αναπαράγεται και εντείνεται. Τον τελευταίο χρόνο, η παγκόσμια ακροδεξιά και το κυρίαρχο σύστημα έχουν εντείνει τη στοχοποίηση των τρανς δικαιωμάτων, δημιουργώντας πρόσφορο έδαφος για την αύξηση των τρανσφοβικών επιθέσεων και δολοφονιών. Η επανεκλογή του Τραμπ στις ΗΠΑ αποτέλεσε αφετηρία για μια σειρά κυβερνήσεων ανά τον κόσμο να ενσωματώσουν ή να ενισχύσουν τρανσφοβικές πολιτικές. Παράλληλα, ακόμη και θεσμοί που υποτίθεται ότι λειτουργούν ανεξάρτητα, όπως η «δικαιοσύνη», άρχισαν να εκδίδουν αποφάσεις, που αναπαράγουν την τρανσφοβία. Χαρακτηριστικό παράδειγμα το Ανώτατο Δικαστήριο της Βρετανίας, το οποίο έκρινε ότι γυναίκες θεωρούνται μόνο οι cis γυναίκες, αποκλείοντας έτσι τις τρανς γυναίκες από τη νομική αναγνώριση του φύλου τους. Οι διεθνείς εξελίξεις προκάλεσαν αλυσιδωτές δηλώσεις και στην Ελλάδα. Από την κυβέρνηση της Νέας Δημοκρατίας, ο ίδιος ο πρωθυπουργός, ο Κυριάκος Μητσοτάκης, εξαγγέλλει ότι τα φύλα είναι δύο. Ο Υπουργός Υγείας δηλώνει δημόσια ότι «τα τρανς άτομα είναι 'οι τελευταίοι άνθρωποι' σε αυτή την χώρα» (με αφορμή το περιστατικό μιας τρανς γυναίκας, που επιθυμούσε να προβεί σε εξέταση προστάτη σε δημόσιο νοσοκομείο). Η ευρωβουλεύτρια Ελεωνόρα Μελέτη, προσωπική επιλογή του πρωθυπουργού, στρέφεται ενάντια στα δικαιώματα των τρανς ατόμων με ομιλία της μέσα στο ευρωκοινοβούλιο, ενώ σε δημόσια ανάρτηση στο fb προφίλ της κάνει «αστειάκια» σε βάρος του δικαιώματος στον αυτοπροσδιορισμό υποτιμώντας την ίδια την ύπαρξή μας.
Καταλυτικό ρόλο στην περαιτέρω περιθωριοποίηση των αιτημάτων μας διαδραματίζει και η επιρροή των διεθνών TERF κινημάτων (Trans Exclusionary Radical Feminists). Οι TERFs, που συνήθως αυτοπροσδιορίζονται ως gender critical ή «επικριτές του κοινωνικού φύλου», αρνούνται να αναγνωρίσουν τις τρανς γυναίκες ως γυναίκες, ακυρώνοντας έτσι συνολικά τις τρανς ταυτότητες. Την ίδια στιγμή, προβάλλονται ως «νηφάλιες» υπερασπίστριες της έμφυλης ισότητας και θεωρούν ότι έχουν το προνόμιο να ορίζουν τι ανήκει στον αγώνα και τι όχι, σε αντιδιαστολή με τον συμπεριληπτικό προς τα ΛΟΑΤΚΙΑ+ ζητήματα φεμινισμό, ο οποίος συχνά στιγματίζεται ως «υστερικός». Δυστυχώς και στην Ελλάδα μέσα στο 2025 στελέχη μιας φεμινιστικής ομάδας, του Μωβ, εξέφρασαν επιθετικό κακοποιητικό terf λόγο προκαλώντας την αυτονόητη αντίδραση πολλών τρανς ατόμων και ευρύτερα του λοατκια+ κινήματος. Για τον Συντονισμό μας, η απομόνωση αυτών των «απόψεων» πρέπει να γίνει με την όλο και πιο οργανική ένταξη του τρανς κινήματος ως ενός τμήματος του ευρύτερου κινήματος για την κοινωνική απελευθέρωση.
Απέναντι σε μια κανονικότητα που θεμελιώνεται στο πατριαρχικό, ομοτρανσφοβικό και μισανθρωπικό μίσος, αντιπαραθέτουμε έναν άλλο κόσμο. Έναν κόσμο συντροφικότητας, ισότητας και αλληλεγγύης. Θα συνεχίσουμε να παλεύουμε, να αγωνιζόμαστε και να υπερασπιζόμαστε κάθε ύπαρξη, που το βαθιά σαπισμένο σύστημα επιχειρεί να κάνει αόρατη ή να συντρίψει. Τα τρανς, τα ίντερσεξ, τα φυλοδιαφορετικά και όλα τα ΛΟΑΤΚΙΑ+ άτομα. Τις μετανάστριες, τους πρόσφυγες, τις Ρομνιές. Τα αδέλφια μας στην Παλαιστίνη, ενάντια στο pinkwashing του Ισραήλ.
Απέναντι στην τρανσφοβία που επιβάλλει την κανονικότητα της βίας και του αποκλεισμού, εμείς προτάσσουμε την οργανωμένη συλλογική δράση, τη δύναμη των κινημάτων και των κοινοτήτων μας. Διεκδικούμε έναν κόσμο, όπου ο αυτοπροσδιορισμός κάθε ατόμου θα αναγνωρίζεται χωρίς δικαστικές ή ιατρικές διαδικασίες και προϋποθέσεις, όπου οι μη δυαδικές ταυτότητες θα έχουν νομική υπόσταση, όπου οι υπηρεσίες υγείας θα είναι καθολικά προσβάσιμες, απεμφυλοποιημένες και δημόσιες, όπου η σεξεργασία θα αναγνωρίζεται ως εργασία και θα έχει νομική υπόσταση, όπου η γλώσσα του κράτους θα είναι ουδέτερη ως προς το φύλο και ο σεβασμός των αντωνυμιών αυτονόητος.
Με τους αγώνες μας, που ριζώνουν βαθιά στην ιστορία των τρανς αντιστάσεων. Από το Stonewall και την εξέγερση της Compton's Cafeteria, μέχρι κάθε μικρή και μεγάλη μάχη για ορατότητα, αξιοπρέπεια και δικαιοσύνη συνεχίζουμε να κρατάμε ζωντανή τη φλόγα της ελευθερίας. Οι τρανς αγώνες είναι αγώνες ζωής, συλλογικότητας και απελευθέρωσης. Kουβαλούν τις φωνές όσων διεκδικούν το δικαίωμα να υπάρχουμε όπως είμαστε, χωρίς φόβο. Οι αγώνες μας θα συνεχίσουν να στέκονται απέναντι στην καταπίεση και να υπερασπίζονται τη ζωή, την αξιοπρέπεια και την ελευθερία όλων.
Τη φετινή 20η Νοέμβρη, αλλά και κάθε μέρα, διατρανώνουμε το αυτονόητο:
«Κάτω τα χέρια από το τρανς σώμα μας»
Ανοιχτός Συντονισμός Θεσσαλονίκης
για τη Διεθνή Ημέρα Μνήμης Τρανς Θυμάτων
Πορεία 20/11 για την ημέρα μνήμης τρανς θυμάτων
Η 20 Νοέμβρη δεν αποτελεί μόνο μια τελετή λύπης αλλά και μια μέρα αντίστασης. Γιατί κάθε τρανς ζωή που χάθηκε, χάθηκε μέσα σε ένα πλαίσιο κοινωνικής και θεσμικής πατριαρχικής βίας- δεν μπορεί να τιμηθεί μονάχα με σιωπή ή λουλούδια, αλλά και με φωνή, με διεκδίκηση, με συνεχή παρουσία. Η λύπη πράγματι μπορεί να μας συλλογικοποιήσει. Η εθνοπατριαρχία όμως που δολοφονεί τρανς και genderqueer άτομα, με ρόπαλα, με «αστεία», με απολύσεις, με ιατρικές αρνήσεις, θέλει να μας εγκλωβίσει σε αυτό το πένθος και στον φόβο. Η Ημέρα Μνήμης Τρανς Θυμάτων (Trans Day of Remembrance) ξεκίνησε το 1999 στη μνήμη της Rita Hester, μιας μαύρης τρανς γυναίκας που δολοφονήθηκε στις ΗΠΑ. Από τότε, κάθε χρόνο, οι κοινότητες ανά τον κόσμο δεν θυμούνται απλώς, αλλά επαναδιεκδικούν την ζωή, την αξιοπρέπεια και την ορατότητα. Διεκδικήσεις που τα τελευταία χρόνια φαίνεται να τίθενται προς αμφισβήτηση καθώς μεθοδικά απονομιμοποιούνται ακόμη και τα έως τώρα κεκτημένα.
Η επανεκλογή του Trump είναι η πιο έκδηλη αμφισβήτηση της τρανς ύπαρξης. Τον Ιανουάριο του 2025 υπέγραψε το Εκτελεστικό Διάταγμα "Defending Women from Gender Ideology Extremism and Restoring Biological Truth", κατά το οποίο εγκλωβίζει το φύλο στο γνωστό, παραδοσιακό, αποπνικτικό δίπολο: αρσενικό ή θηλυκό. Ο τίτλος του διατάγματος και μόνο- που χρησιμοποιεί όρους υπεράσπισης, ιδεολογικού εξτρεμισμού και αλήθειας- κάνει ολοφάνερο ότι πρόκειται για μία πολιτική που στοχεύει στην αγκύλωση του φύλου σε μία έννοια ανεξάρτητη από τα άτομα που την φέρουν, σε μία βιολογική αλήθεια ακλόνητη και αδιαπραγμάτευτη, που δε μετατοπίζεται ούτε από τις ίδιες τις ανάγκες και τις επιθυμίες των ίδιων των ατόμων. Η πολιτική αυτή χρησιμοποιήθηκε και σαν μοχλός πίεσης στην Αγγλία, όπου της επιβάλλεται να ανακαλέσει το νομοσχέδιο για τα τρανς άτομα υπό την απειλή των δασμών και προδίδει μία ευρύτερη φασιστοποίηση της πολιτικής σκηνής. Η άνοδος της παγκόσμιας Δεξιάς με το καθιερωμένο αφήγημα της ύπαρξης των τρανς ατόμων ως απειλής για την κανονικότητα και ως αιτίας ενός πολιτισμικού εκφυλισμού κλιμακώνει τόσο την ενδοσυστημική όσο και την εξωσυστημική βία που βιώνουν. Οι «απειλητικές» αντωνυμίες συμβαίνουν κι ως αστερίσκοι, αξιώνοντας τα cis άτομα ως τους θεματοφύλακες του «πραγματικού φύλου», με τον προπηλακισμό τρανς αθλητριών στα αμερικανικά σχολικά αθλήματα και την παρεμπόδιση χρήσης στις δημόσιες τουαλέτες, από αυτόκλητους μπάτσους του φύλου, που εμφυλοποιούν αυθαίρετα και εξουσιαστικά.
Παράλληλα, ενυπάρχει και ένα άλλο μοντέλο διαχείρισης των τρανς σωμάτων με κύριο εκφραστή του το κράτος του Ισραήλ, το λεγόμενο pinkwashing. Σε αυτό βλέπουμε την επίκληση μίας εικόνας "όασης" προοδευτισμού και συμπερίληψης, με στόχο την κοινωνική συναίνεση και συμπαράσταση και από μη cis-het άτομα και το ξέπλυμα (pinkwashing) της γενοκτονίας των Παλαιστινίων. Υπόσχεται την ένταξη των μειονοτήτων στην κοινότητα του έθνους και δημιουργεί ταυτόχρονα την εικόνα του βάρβαρου Άλλου που αξίζει να αφανιστεί λόγω της οπισθοδρομικότητας του.
Φυσικό επακόλουθο της αμφισβήτησης της τρανς ύπαρξης είναι και η στέρηση της υγειονομικής περίθαλψης από αυτήν. Όμως η υγειονομική περίθαλψη δεν είναι πολυτέλεια, είναι δικαίωμα. Παρόλο που αναγνωρίζουμε πως η έννοια των δικαιωμάτων ενέχει μέσα της διάφορους ταξικούς και φυλετικούς αποκλεισμούς, αναγνωρίζουμε σε αυτήν ένα δυνητικό πεδίο διεκδικήσεων και αγώνα. Η αυτοδιάθεση του σώματος δεν μπορεί να περνά από την έγκριση γιατρών, ψυχιάτρων ή δικαστών. Κάθε θεσμικό φίλτρο που ζητά «πιστοποίηση ταυτότητας φύλου» είναι μια μορφή ελέγχου, και κάθε καθυστέρηση ή άρνηση πρόσβασης σε φροντίδα είναι κρατική βία. Το δικαίωμα να αποφασίζουμε εμείς για το σώμα μας είναι αδιαπραγμάτευτο. Δεν ζητάμε «βελτιώσεις», απαιτούμε ελεύθερη, δημόσια, προσβάσιμη τρανς φροντίδα υγείας χωρίς διακρίσεις και πατριαρχικά καθεστώτα.
Σε αυτό το χρονικό συγκείμενο βλέπουμε να παίρνει χώρο και η τάση του TERFισμού (trans- exclusionary radical feminist), η οποία αντλώντας από μια ουσιοκρατική αντίληψη για το φύλο, όπου το φύλο ως βιωμένη εμπειρία έχει μόνο δύο τετελεσμένες, κατοχυρωμένες διαδρομές οι οποίες δεν γίνεται να αποκλίνουν από την βιολογική τους έναρξη, εξυπηρετούν την πατριαρχική παλινόρθωση και εγκαθίδρυση στις ζωές μας. Το σκεπτικό αυτό αποτυπώνει ολοφάνερα ιδιοκτησιακές λογικές πάνω στις έμφυλες κατηγορίες και ακυρώνει τις τρανς ζωές μέσα από την αφαίρεση της ρευστότητας της εμπειρίας και του έμφυλου αυτοπροσδιορισμού. Ο TERFισμός, όπως έγινε φανερό και από τις κακοποιητικές τρανσφοβικές τοποθετήσεις της συλλογικότητας ΤΟ ΜΩΒ*, αποτελεί μία συμμαχία μίσους με πρόσχημα έναν αυτοαναφορικό προνομιακό φεμινισμό για λίγες. Όπως και η πατριαρχία, η αστυνομία, το κράτος και τα ΜΜΕ, προσπαθεί να μας κάνει να ντραπούμε για το ποια είμαστε, να μας διώξει από τους φεμινιστικούς χώρους, να νομιμοποιήσει τον αποκλεισμό μας. Δεν υπάρχει «υποχώρηση» απέναντι σε όσους διαπραγματεύονται τις υπάρξεις μας. Ο αγώνας μας είναι τρανς φεμινιστικός - ενάντια σε κάθε μορφή εξουσίας που ελέγχει τα σώματα και τις επιθυμίες μας.
Στο ίδιο πεδίο βίας βρίσκονται και οι τρανς σεξεργάτριες, που βιώνουν την πολλαπλή καταστολή της φτώχειας, της αστυνομικής τρομοκρατίας, του στιγματισμού και της κοινωνικής αορατότητας. Ο αποκλεισμός τους από τη νομική προστασία και την κοινωνική αλληλεγγύη δεν είναι τυχαίος αλλά σημείο του ετεροκανονικού μηχανισμού που επιλέγει ποια σώματα μετρούν και ποια εξαφανίζονται. Η σεξεργασία είναι εργασία και οι τρανς εργαζόμενες σε αυτόν τον χώρο βρίσκονται στην αιχμή της επιβίωσης αλλά παραμένουν αόρατες συχνά ακόμα και μέσα στα ίδια τα κινήματα. Η απανθρωποποίηση και η αντικειμενοποίηση των τρανς σωμάτων ενισχύεται από τη μη συναινετική φετιχοποίηση και υπερσεξουαλικοποίηση που υφίστανται στην καθημερινότητα και στα μέσα. Τα φύλα μας τα «φοράμε» όπως τα φανταζόμαστε και επιλέγουμε εμείς. Η απουσία ουσιαστικής αναπαράστασης στα μέσα, τις τέχνες, την πολιτική και τους ίδιους τους φεμινιστικούς χώρους αποτελεί μια έλλειψη, με την ορατότητα των τρανς σεξεργατριών να μην είναι αισθητικό αίτημα, μα όρος επιβίωσης. Η υπεράσπισή τους δεν είναι ειδικό ζήτημα αλλά κομμάτι της συνολικής μας αντίστασης απέναντι σε έναν κόσμο που ποινικοποιεί τη φτώχεια, το φύλο και την επιθυμία.
Πέρα από τις μορφές βίας που εκδηλώνονται φανερά τόσο από την κρατική καταστολή όσο και από τρανσφοβικά ξεσπάσματα, υπάρχουν και οι σιωπηλές, αυτές που δεν χρειάζεται να είναι ηχηρές για να μας κάνουν να δυσφορούμε. Τα καθημερινά βλέμματα, τα σχόλια και η απομόνωση με την βιαιότητά τους απειλούν τις τρανς και genderqueer ζωές . Ο τρανσφεμινιστικός αγώνας μας είναι εδώ για να εξαφανίσει την τρανσφοβία: από τους ψιθύρους μέχρι τις επιθέσεις.
Η μνήμη μας είναι οργισμένη
Η χαρά μας είναι επαναστατική
Η τρανς οργή μας δεν ζητά αποδοχή, απαιτεί ζωή. Δεν περιμένει δικαιοσύνη, την αρπάζει.
Η ΠΑΤΡΙΑΡΧΙΑ ΝΑ ΠΕΘΑΝΕΙ, ΝΑ ΖΗΣΟΥΜΕ ΤΑ ΚΟΥΗΡΙΑ
ΤΡΑΝΣ -ΚΟΥΗΡ ΑΠΕΛΕΥΘΕΡΩΣΗ ΓΙΑ ΟΛΑ ΜΑΣ
calvaluna
ομάδα για την ανάδειξη/ανάδυση του κουήρφεμινισμού
*βλ. κείμενο https://tomov.gr/2025/03/29/feminismos-choris…